16 نوامبر 2026- بسیاری از مبتلایان به دیابت با کابوسِ زخم‌هایی که به راحتی بهبود نمی‌یابند، دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ زخم‌هایی که اگر به موقع درمان نشوند، می‌توانند به عفونت‌های جدی و حتی قطع عضو منجر شوند. اما آیا راهی وجود دارد که بدن را برای ترمیم سریع‌تر این زخم‌ها تحریک کند؟ برای کسب اطلاعات بیشتر، در این مقاله به بررسی پتانسیل این فرآیندهای طبیعی و تأثیر آن‌ها بر آینده مراقبت از زخم در قالب پرسش و پاسخ با پروفسور Pedro Geralde، استاد دانشگاه شربروک در کانادا، که ماه گذشته نتایج کار تیم خود را در کنفرانس فیزیولوژی مقایسه‌ای انجمن فیزیولوژی آمریکا به اشتراک گذاشت، می‌پردازیم. محققان در یافته‌های جدید خود به سراغ دو مولکول جادویی در بدن رفته‌اند که می‌توانند با فعال کردن سیستم دفاعی و ترمیمی ماکروفاژها، مسیر درمان را برای بیماران دیابتی تغییر دهند.

می‌توانید بگویید تحقیق تیم شما درباره چیست؟

پروفسور Geralde: ما در حال مطالعه بر روی این موضوع بودیم که چرا زخم‌ها در دیابت نوع ۱ با سرعت کمتری ترمیم می‌شوند و آیا دو مولکول طبیعی به نام‌های «آپلین» (apelin) و «الابلا» (ELABELA) می‌توانند به بهبود ترمیم کمک کنند یا خیر.

چرا زخم‌ها در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ دیرتر ترمیم می‌شوند؟

پروفسور Geralde: همه مبتلایان به دیابت نوع ۱ دچار مشکلات ترمیم زخم نمی‌شوند، اما آن‌ها به طور کلی در مقایسه با افراد غیردیابتی، در معرض خطر بالاترِ تأخیر در ترمیم قرار دارند. سطح بالای قند خون می‌تواند بر عروق خونی تأثیر گذاشته، جریان خون را کاهش دهد، عملکرد سلول‌های ایمنی را مختل کند و التهاب را طولانی‌تر کند. این تغییرات می‌تواند ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده و مبارزه با عفونت‌ها را برای بدن دشوارتر سازد.

اگر زخمی به درستی ترمیم نشود چه اتفاقی می‌افتد؟

پروفسور Geralde: وقتی زخمی به درستی ترمیم نشود، می‌تواند «مزمن» شود؛ به این معنا که برای مدت طولانی باز می‌ماند. زخم‌های مزمن به دلیل ایجاد راه ورود برای باکتری‌ها، بسیار مستعد عفونت هستند. اگر عفونت شدید شده و به بافت‌های عمیق‌تر مانند عضله یا استخوان سرایت کند، می‌تواند آسیب‌های جدی به بافت وارد کند. در برخی موارد، ممکن است برای برداشتن بافت‌های عفونی یا غیرقابل حیات و جلوگیری از وخامت شرایط که می‌تواند تهدیدکننده حیات باشد، قطع عضو ضرورت یابد.

مطالعه شما روی دو مولکول به نام‌های آپلین و الابلا تمرکز داشت؛ این‌ها چه هستند و چه کاری انجام می‌دهند؟

پروفسور Geralde: آپلین و الابلا مولکول‌های سیگنال‌دهنده پپتیدی هستند که به طور طبیعی در بدن، عمدتاً در بافت‌های دارای خون‌رسانی (vacularized) تولید می‌شوند. این‌ها در حال حاضر جزو ترکیبات موجود در محصولات کمک‌های اولیه معمولی یا داروهای تجویزی استاندارد برای مراقبت از زخم نیستند.

این مولکول‌ها چگونه می‌توانند به بهبود زخم کمک کنند؟

پروفسور Geralde: آن‌ها به گیرنده‌ای به نام «گیرنده آپلین» متصل شده و به تنظیم چندین فرآیند بیولوژیکی، از جمله رشد عروق خونی، عملکرد قلب و عروق و ترمیم بافت کمک می‌کنند. در مطالعه ما، این مولکول‌ها مستقیماً روی زخم‌ها در محیط آزمایشگاهی اعمال شدند تا اثرات آن‌ها بر ترمیم بررسی شود.

آیا آپلین و الابلا واقعاً به سرعت ترمیم زخم کمک می‌کنند؟

پروفسور Geralde: ما نشان دادیم که در، موش‌های دیابتی نسبت به موش‌های غیردیابتی زخم‌ها با سرعت کمتری ترمیم می شوند، اما درمان با آپلین یا الابلا باعث بهبود ترمیم زخم ها در موش های دیابتی شد. نتایج ما همچنین نشان داد که یک گیرنده اختصاصی برای این مولکول‌ها، نقش مهمی در سلول‌های ایمنی به نام «ماکروفاژ» ایفا می‌کند؛ سلول‌هایی که به هماهنگی التهاب و ترمیم بافت در طول فرآیند بهبود کمک می‌کنند.

آیا ممکن است این مولکول‌ها روزی در محصولات مراقبت از زخم یا درمان‌های بیماران دیابتی استفاده شوند؟

پروفسور Geralde:هنوز برای گفتن این موضوع زود است. در این مرحله، آن‌ها به عنوان عوامل درمانی بالقوه برای بهبود ترمیم زخم در حال بررسی هستند.

مهم‌ترین نکته ای که می‌خواهید مردم درباره مطالعۀ شما بدانند چیست؟

پروفسور Geralde: ما یک مسیر بیولوژیکی نویدبخش را شناسایی کرده‌ایم که ممکن است به بهبود ترمیم زخم در دیابت کمک کند. اگرچه پیش از استفاده از این رویکرد در بیماران، به تحقیقات بیشتری نیاز است، اما مطالعه ما درک ما را از علت ضعیف بودن ترمیم زخم در دیابت ارتقا می‌دهد و مسیر را برای درمان‌های جدید جهت کاهش عوارضی مانند زخم‌های مزمن و قطع عضو هموار می‌کند.

منبع:

https://medicalxpress.com/news/2026-11-qa-body-natural-wounds-diabetes.html